Bahçe Alanını Hazırlama

İlk bahçemi kurarken en büyük hatam, alanı hazırlamadan tohum almak olmuştu. Elimde rengarenk tohum paketleri vardı ama arka bahçedeki o sıkışmış, taş dolu toprak parçası hiçbirini kaldıramadı. O yıl domateslerim bilek kalınlığında bile büyümedi. Sonraki sezon işi tersten yaptım: iki hafta boyunca sadece toprakla ve alanla uğraştım, tohuma hiç dokunmadım. Fark inanılmazdı. O yüzden yeni başlayan birine tek bir tavsiyem olsa, "acele etme, önce alanını hazırla" derdim.

Aşağıda kendi denemelerimden, hatalarımdan ve zamanla oturttuğum düzenden yola çıkarak bahçe alanı nasıl hazırlanır sorusunu adım adım anlatıyorum. Ne büyük bir arazi ne de pahalı ekipman gerekiyor; birkaç metrekare ve biraz sabır yeterli.

Alanı Tanımak ve Doğru Yeri Seçmek

Toprağa kürek vurmadan önce yaptığım ilk iş, alanı bir hafta boyunca sadece izlemek oldu. Kulağa tembellik gibi geliyor ama bu bir hafta bana yıllarca zaman kazandırdı.

Güneşi takip edin

Bir kağıda sabah 9, öğlen 12, öğleden sonra 3 ve akşam 6 saatlerini yazdım ve her seferinde bahçenin hangi kısmının güneşte olduğunu not ettim. Sonuçta arka duvarın dibinin günde topu topu iki saat güneş aldığını, oysa oraya biber dikmeyi planladığımı gördüm. Domates, biber, patlıcan gibi meyve veren sebzeler günde en az altı saat direkt güneş ister. Marul, ıspanak, roka gibi yapraklılar ve birçok aromatik bitki üç dört saatle idare eder. Bu basit not, hangi bitkiyi nereye koyacağımı baştan çözdü.

Su ve erişim mesafesi

İkinci yılın dersi şuydu: hortumun yetişmediği yere kurulan bahçe, temmuzda terk edilir. Sulama noktasına uzak bir köşe seçtiyseniz her akşam kova taşımaya razı olmanız gerekiyor. Bir de yağmurdan sonra alanı gezip su birikip birikmediğine bakın. Su göllenen yerde kökler boğulur; oraya bahçe kurmak yerine ya toprağı yükseltmeli ya da başka bir nokta seçmeli. Ayrıca bahçenin etrafında rahat dönebileceğiniz en az 40-50 santimlik bir yürüme yolu bırakın, yoksa bitkilere ulaşırken kendi ekimlerinizi çiğnersiniz.

Mevcut bitki örtüsü bir ipucu

Alanda gür gür otlar çıkıyorsa bu iyi haber; toprak canlı demektir. Hiçbir şey büyümeyen, çatlamış, cascavlak bir zemin varsa orada işiniz daha uzun sürecek. Ben otları söküp atmak yerine yüzeyden kestim, köklerini toprakta bıraktım; çürüyünce toprağa hava kanalı ve organik madde oldular. Sadece ayrık gibi kök çalıştıran inatçı türleri elimle tek tek çıkardım.

Toprağı Ekime Hazır Hale Getirmek

Alanı seçtikten sonra iş asıl toprağa geliyor. Buradaki emeğin karşılığını bütün sezon alıyorsunuz.

Toprağı elinizle tanıyın

Bir tutam nemli toprağı avucumda sıkıp yuvarlıyorum. Parmaklarımın arasından dağılıp akıyorsa kumlu, sıkıştığında yapış yapış bir hamur oluyorsa killi, top oluyor ama hafif bastırınca dağılıyorsa istediğim dengeye yakın demektir. Kendi bahçemde toprak killiydi; yağmurdan sonra beton gibi oluyordu. Çözüm iri kum ve bol organik madde eklemek oldu. Toprak türleri konusunu ayrıntılı okumak, hangi düzeltmeyi yapacağınızı netleştiriyor.

Kazma, havalandırma ve organik madde

Sırayla şunu uyguluyorum:

1. Alanı işaretleyip yüzeydeki taş, cam, kök parçalarını topluyorum.
2. Toprağı bir kürek derinliğinde, yaklaşık 25-30 santim gevşetiyorum. Devirmeden, sadece çatallayıp kaldırıyorum.
3. Üzerine 5-8 santim kalınlığında iyi yanmış kompost ya da yaşlanmış hayvan gübresi seriyorum. Taze gübreyi asla kullanmıyorum, kökleri yakıyor.
4. Tırmıkla üst 10-15 santime karıştırıp yüzeyi düzlüyorum.
5. Bir kez iyice suluyorum ve en az on gün dinlenmeye bırakıyorum. Bu bekleme süresinde toprak oturuyor, mikroorganizmalar işe koyuluyor.

Kendi kompostunuzu yapıyorsanız bu aşama neredeyse bedava hale geliyor; mutfak artıklarından çıkan malzeme, torbayla aldığınız üründen çoğu zaman daha iyi iş görüyor.

Yatak düzeni ve sınırlar

Toprağı hazırladıktan sonra alanı bir bütün olarak bırakmak yerine en fazla 120 santim genişliğinde tavalara bölüyorum. Sebebi basit: iki yandan uzanınca ortaya elim yetişiyor, yatağın içine hiç basmıyorum. Basılmayan toprak sıkışmıyor, kökler rahat ilerliyor. Kenarlara tahta, taş ya da sadece toprak sırtı yapabilirsiniz. Sıraların yönünü kuzey-güney tutarsanız bitkiler birbirini daha az gölgeler.

Son kontrol listesi

• Toprak nemli ama çamur değil, elle ufalanıyor.
• Yüzeyde iri taş, plastik, kök kalıntısı yok.
• Yürüme yolları belirlenmiş, yataklara basma ihtiyacı kalmamış.
• Su kaynağı hortumla ya da birkaç adımda ulaşılabilir mesafede.
• Hangi bitkinin nereye gideceği kağıda çizilmiş.

Bu beş maddeyi tamamladığınızda artık toh